Kościół katolicki nie przewiduje instytucji rozwiązania małżeństwa, poza czterema przypadkami:

- Rozwiązanie małżeństwa niedopełnionego.

- Rozwiązanie małżeństwa na mocy przywileju Pawłowego.

- Rozwiązanie małżeństwa na korzyść wiary.

- Rozwiązanie małżeństwa "a lege".

Poza wymienionymi szczególnymi sytuacjami małżeństwo ważnie zawarte nie może zostać w żaden sposób rozwiązane, w myśl zasady „Co Bóg złączył, niech człowiek nie rozdziela" Mt. 19,6.

Kan. 1055§1

„Małżeńskie przymierze, przez które mężczyzna i kobieta tworzą ze sobą wspólnotę całego życia, skierowaną ze swej natury do dobra małżonków oraz do zrodzenia i wychowania potomstwa, zostało między ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godności sakramentu."

Kan. 1056

„Istotnymi przymiotami małżeństwa są jedność i nierozerwalność, które w małżeństwie chrześcijańskim nabierają szczególnej mocy z racji sakramentu."

Kan. 1134

„Z ważnego małżeństwa powstaje między małżonkami węzeł, z natury swej wieczysty i wyłączny. W małżeństwie chrześcijańskim małżonkowie zostają ponadto przez specjalny sakrament wzmocnieni i jakby konsekrowani do obowiązków swego stanu i godności."

Kan. 1141

„Małżeństwo zawarte i dopełnione nie może być rozwiązane żadną ludzką władzą i z żadnej przyczyny, oprócz śmierci."

W języku potocznym bardzo często spotykamy określenie „rozwód kościelny". Ktoś dostał „rozwód kościelny".

To, co potocznie nazywane jest „rozwodem kościelnym", jest faktycznie urzędowym stwierdzeniem, że małżeństwo nigdy nie zostało w sposób ważny zawarte. Inaczej mówiąc, że małżeństwa nigdy nie było, a jedynie małżonkowie żyli w mylnym przeświadczeniu, że są małżeństwem, oraz ich wspólne życie było błędnie uznane za małżeństwo. Należy pamiętać, że obowiązuje domniemanie mówiące, że w razie wątpliwości małżeństwo uznaje się za ważnie zawarte.

Kan. 1060

„Małżeństwo cieszy się przychylnością prawa, dlatego w wątpliwości należy uważać je za ważne, dopóki nie udowodni się czegoś przeciwnego.„

Jeśli ktoś uważa po 20 latach małżeństwa, że jego małżeństwo jest nieważne, wówczas musi tego dowieść, w przeciwnym wypadku jego małżeństwo zostanie uznane za ważne.

Z uwagi na brak możliwości rozwiązania małżeństwa, została bardzo szeroko rozbudowana instytucja uznania małżeństwa za niezawarte lub za zawarte nieważnie.

Przeprowadzenie dowodu nieważności małżeństwa nie dotyczy tego wszystkiego, co było powodem trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego, czyli tego, co było powodem uzyskania rozwodu.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa dotyczy tego wszystkiego, co może wykazać, że małżeństwo nie zostało w sposób należyty zawarte, czyli tego, co działo się w okresie narzeczeńskim do złożenia przysięgi małżeńskiej włącznie.

Rozkład małżeństwa potwierdzony wyrokiem rozwodowym sądu powszechnego może być jedynie potwierdzeniem, nieważności małżeństwa, lecz nie może świadczyć o jego nieważności, a przez to nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Należy pamiętać, że prawo kanoniczne i prawo państwowe są odrębnymi porządkami prawnymi, z których każdy jest niezależny. Orzeczenia wydane w jednym porządku prawnym nie są wiążące w drugim i nie mają na siebie żadnego wpływu.

Kan. - Kanon

Kodeks prawa kanonicznego, promulgowany w Rzymie, dnia 25 stycznia 1983 przez Papieża Jana Pawła II.