Nawiązanie sporu następuje w sposób odmienny od znanej z prawa powszechnego reguły złożenia pozwu do sądu, a następnie za pośrednictwem sądu, doręczenie odpisu pozwu pozwanemu.

W procesie kanonicznym zawiązanie sporu następuje poprzez pozwanie pozwanego przez sąd.

1. Powód składa skargę powodową.
2. Sąd bada skargę powodową i jeżeli uzna, że została złożona prawidłowo, wówczas na jej podstawie sporządza pozew.
3. O pozwie sąd powiadamia pozwanego i powoda oraz obrońcę węzła, żądając stawienia się w sądzie lub udzielenia odpowiedzi pisemnej na pozew.

Pozew kanoniczny jest zasadniczo odmienny od pozwu w prawie cywilnym i powoduje wiele niejasności. Każdy cywilista wie, że pozwem inicjuje się postępowanie sądowe przed sądem powszechnym. W postępowaniu kanonicznym pozew sporządza sąd, a nie powód. Jest on elementem zawiązania sporu na podstawie ważnie złożonej, zasadnej, skargi powodowej. Do pozwu dołączana jest skarga powodowa, jednak sąd może dojść do wniosku, że nie jest wskazane zapoznawanie pozwanego z treścią skargi na tym etapie i wówczas jej nie dołącza.

Zasadniczo jest to interesujące podejście, które ma na celu uniknięcie pieniactwa. Nie można skargą powodową denerwować pozwanego, tak dla zasady, aby mu dopiec.

Powiadomienie pozwanego przez sąd zawiązuje proces. Pozwany jest świadomy żądań powoda i nie może twierdzić, że nic nie wiedział. Od tego momentu sprawa toczy się swoim życiem i wywołuje określone prawem skutki.

Sąd wzywa strony procesowa do stawienia się lub do złożenia wyjaśnień na piśmie. Wezwanie następuje w postaci dekretu cytacyjnego.

Art. 127 Dc

„§1 O dekrecie w sprawie wezwania do sądu, przewodniczący lub ponens powinien bezzwłocznie zawiadomić stronę pozwaną i w tym samym czasie powoda i obrońcę węzła (por. kan. 1508§1; 1677§1).

§2 Przewodniczący lub sędzia, razem z powiadomieniem, przedstawia stronom sformułowaną wątpliwość lub wątpliwości sprawy wynikające ze skargi, aby się do nich ustosunkowały.

(...)

§4 Ten sam dekret skierowany do pozwanego winien zawierać nazwiska sędziów i obrońcy węzła małżeńskiego."

Inaczej mówiąc w postaci wezwania nieobowiązkowego do sądu celem ustalenia rozbieżności i sformułowania pytania lub pytań, na które proces będzie usiłował udzielić odpowiedzi.

Art. 129 Dc

„Po wezwaniu strony pozwanej zgodnie z przepisami prawa albo jeśli sama stawiła się przed sędzią w celu prowadzenia sprawy, instancja zaczyna się toczyć i należy do sądu, skądinąd właściwego, wobec którego skarga została złożona (por. kan. 1512 n. 2-3, 5)"