Pozwany podobnie jak powód jest uczestnikiem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Tak jest przynajmniej teoretycznie. Życie pokazuje, że strony procesowe są do siebie tak wrogo nastawione, że zapominają o co właściwie toczy się proces i korzystają z niego jako z jeszcze jednego sposobu upokorzenia kochanego kiedyś współmałżonka.

Dlatego sposób działania pozwanego powinien być odpowiedzialny, a nie podyktowany chęcią „odkucia się" na powodzie. Jest to bardzo ważne z uwagi na konieczność ustalenia w pewien obiektywny, o ile to możliwe, sposób stanu faktycznego odpowiadającego za istnienie lub nieistnienie małżeństwa. Przeważnie sposób działania pozwanego, w znaczny sposób utrudnia ustalenie obiektywnej prawdy poprzez odmowę współdziałania i usiłowanie się za wszelką cenę obciążenia powoda a wybielenie siebie.

Postawa taka stron podyktowana jest niezrozumieniem istoty procesu małżeńskiego i jest efektem złych doświadczeń związanych z postępowaniem rozwodowym przed sądem powszechnym, kiedy to strony prześcigały się w pomysłowości, „by dokopać sobie wzajemnie" i obarczyć się winą za nieudane małżeństwo.

Niestety tak dzieję się bardzo często i w efekcie sąd ma bardzo duży problem z ustaleniem, czy małżeństwo zostało ważnie zawarte, czy też nie, zwłaszcza, że świadkowie podobnie jak i strony nie grzeszą prawdą.

Pozwany może:

Zgodzić się z powodem. Jeżeli strony zgadzają się, wówczas do akcji wkracza obrońca węzła, który stara się znaleźć dziurę w całym.

Zachować postawę ignorancji. Nie odpowiada na wezwania, ani nie stawia się w sądzie. Jest mu obojętne, czego chce powód, ma już swoje życie i nie zależy mu na tym, co orzeknie sąd kościelny. Skutkiem takiego stanowiska pozwanego będzie prowadzenie postępowania bez jego udziału. Proces z tego powodu nie zostanie zawieszony lub przerwany. Sąd nie dysponuje środkami przymusu i będzie prowadził postępowanie dalej jednak bez udziału pozwanego. Pozwany zachowuje jednak prawo włączenia się do procesu, do samego końca. Nie zostaje wykluczony z postępowania.

Kwestionować zarzuty woda. Jest to najczęstsza postawa pozwanego, przyjmując którą, stara się ze wszystkich sposobów odkuć na powodzie. Zwłaszcza, jeżeli powód wskazuje na winę pozwanego, który nie przyznaje się do winy. W takiej sytuacji sąd ma trudną sprawę do rozwiązania z uwagi na to, że jedna strona musi mijać się z prawdą, tylko która?

Należy pamiętać, że uchylanie się od odebrania wezwania albo przeszkadzanie w jego odebraniu lub niemożność doręczenia powoduje wpisanie do akt sprawy informacji o braku możliwości doręczenia stosownego zawiadomienia lub wezwania, a to skutkuje tak jak gdyby zostało dokonane.

Art. 132 Dc

„§1 Gdy nie jest znane miejsce pobytu strony do właściwego wezwania lub zawiadomienia o jakimś akcie, mimo usilnych starań, sędzia może sprawę procesować do końca, zaznaczając w aktach o starannych poszukiwaniach."

Art. 133 Dc

„Ten, kto odmawia przyjęcia pozwu albo zawiadomienia o akcie procesowym, albo przeszkadza w dotarciu do niego, uznany jest za wezwanego i poinformowanego o sprawie (por. kan. 1510)."