Proces kanoniczny różni się bardzo od procesu przed sądem powszechnym. Dlatego zamierzając ubiegać się o stwierdzenie nieważności małżeństwa przed sądem kościelnym, należy zapomnieć o wszystkich swoich doświadczeniach ze sprawy rozwodowej.

Sprawa rozwodowa, jaka toczyła się przed sądem powszechnym dotyczyła rozwiązania małżeństwa i miała na celu udowodnienie trwałego i zupełnego rozkładu małżeństwa. Przed sądem występowali małżonkowie, którzy usiłowali za wszelką cenę dowieść, że winnym rozpadu małżeństwa jest drugi małżonek. Na poparcie swoich twierdzeń przedstawiali różne dowody, a także powoływali świadków.

Sąd orzekał na podstawie tego wszystkiego, co wydarzyło się podczas trwania małżeństwa, czyli od momentu zawarcia małżeństwa do czasu jego rozwiązania. Zasadniczo wszystko inne było poza sferą zainteresowania sądu rozwodowego.

W procesie kanonicznym o stwierdzenie nieważności małżeństwa nie jest istotne to wszystko, co było powodem rozwiązania małżeństwa cywilnego. Sąd kościelny interesuje jedynie to wszystko, co poprzedzało zawarcie małżeństwa kanonicznego, do chwili złożenia przysięgi małżeńskiej włącznie. Wszystko inne nie ma żadnego wpływu na stwierdzenie, czy małżeństwo zostało ważnie zawarte lub nie. Orzeczenie sądu rozwodowego może jedynie stanowić potwierdzenie już wcześniej, czyli przed ślubem istniejących problemów, jednak samo w sobie nie ma żadnego wpływu na uznania małżeństwa za nieważne lub ważne.

Prawo kanoniczne posiada bardzo szeroko rozbudowane instytucje związane ze stwierdzeniem nieważności małżeństwa i tylko i wyłącznie w oparciu o nie można wnosić o stwierdzenie jego nieważności przedkładając na poparcie tego stosowne dowody.

Kolejną różnicą, która sprawia bardzo wiele kłopotów byłym już małżonkom cywilnym przed trybunałem kościelnym jest brak zrozumienia istoty postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa kanonicznego.

W procesie kanonicznym występuje powód i pozwany, jednak to nie oni toczą między sobą spór. Spór toczy się przeciwko małżeństwu. Z całą pewnością zaś nie przeciwko drugiemu małżonkowi.

Przeciwnikiem procesowym małżonków jest "Obrońca węzła", który działa po stronie małżeństwa i będzie podczas całego postępowania przed sądem reprezentował interes małżeństwa podważając wszystkie możliwe do podważenia dowody na korzyść istnienia małżeństwa.

Należy pamiętać, że proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa toczony jest w sprawie uznania małżeństwa za niezawarte zgodnie z obowiązującymi normami prawa kanonicznego, a nie przeciwko drugiemu małżonkowi.

Wykorzystywanie procesu kanonicznego jako jeszcze jednego sposobu na odegranie się na byłym już cywilnie, lecz nie kanonicznie małżonku w 9 przypadkach na 10 prowadzi do stwierdzenia ważności małżeństwa.

Dalszą i zarazem kluczową odmiennością, która sprawia wiele problemów jest wyrokowanie i orzekanie sędziów kościelnych. Sędziowie kościelni orzekają nie tylko na podstawie prawa i przeprowadzonych dowodów jak czynią to sędziowie cywilni.

Sędziowie kościelni orzekają wówczas, gdy są moralnie przekonani do swojego wyroku. A skoro tak, to nie ma możliwości przewidzenia wyniku procesu podczas jego trwania. Dlatego w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest automatyczna apelacja w przypadku, jeśli sąd orzeknie nieważność małżeństwa.