Skarga powodowa składana w sądzie kościelnym inicjuje wszczęcie postępowania przed sądem kościelnym i w tej części zbliżona jest do pozwu, który także inicjuje wszczęcie postępowania przed sądem powszechnym. Na tym podobieństwa w zasadzie się kończą. O ile pozew składany do sądu powszechnego jest skargą na podstawie, której zostaje wszczęte postępowanie a jego odpis doręczony pozwanemu w celu ustosunkowania się do niego, o tyle skarga powodowa stanowi jedynie prośbę o wszczęcie postępowania przed sądem kościelnym i na jej podstawie następuje badanie zasadności wniesienia skargi oraz przygotowanie do wszczęcia procesu. Zadaniem skargi jest inicjacja postępowania i wskazanie, że istnieją obiektywne przesłanki do jego wszczęcia przed sądem.

Skarga ma za zadanie nakreślić w skrócie sytuację małżonków i wskazać podstawy prawne do wszczęcia postępowania przed trybunałem kościelnym. Musi zostać złożona zasadniczo na piśmie. W stosunku do skargi obowiązują określone wymogi formalne, które nie są zbyt uciążliwe i należy ich przestrzegać.

Kan. 1501 Kpk

„Sędzia nie może rozpoznawać żadnej sprawy, jeżeli ten, kto jest zainteresowany, albo rzecznik sprawiedliwości nie przedstawi prośby zgodnie z przepisami kanonów."

Kan. 502 Kpk

„Kto chce kogoś pozwać, musi przedłożyć właściwemu sędziemu skargę powodową, w której przedstawi przedmiot sporu i wyrazi prośbę o posługę sędziego."

Art. 114 Dc

„Sędzia nie może rozpoznawać żadnej sprawy, dopóki nie zostanie przedstawiona prośba przez tego, kto zgodnie z art. 92-93. ma prawo zaskarżyć małżeństwo (por. kan. 1501)."

Art. 115§1 Dc

„Kto chce zaskarżyć małżeństwo, powinien przedstawić skargę powodową właściwemu sądowi (por. kan 1502)."

Kpk - Kodeks prawa kanonicznego.

Dc - Instrukcja procesowa „Dignitas connubii".